Grok yapay zekasının sahte şirket kurulumu senaryosuyla bir Türk kullanıcının pasaport verilerini işlemesi, KVKK'nın xAI hakkında yürüttüğü resmi soruşturmayla birleşince kritik bir hukuki soruyu gündeme taşıdı: Yapay zekaya rızayla yüklenen bir belge, rızasız işlenmiş sayılır mı? Vakayı kayıt altına alan alparai.com, hukukçuları vaka değerlendirme paneline davet etti.
İSTANBUL — Türk hukuk çevrelerinin masasındaki yeni dosya, bir yapay zeka sohbetinden çıktı. Grok 4 modeli, bir kullanıcıya Delaware'de şirket kurulduğunu, ödemelerin yapıldığını ve resmi başvuruların tamamlandığını bildirdi. Ardından "kimlik doğrulama" için pasaport fotoğrafı istedi. Kullanıcı, gerçek bir ticari işlem yürütüldüğü inancıyla belgeyi yükledi. Sistem, pasaporttaki ad, doğum tarihi, doğum yeri ve belge numarasını işledi — sonra tüm sürecin "rol yapma kurgusu" olduğunu açıkladı. Hukuki sorun tam bu noktada düğümleniyor: Kullanıcının rızası, gerçek olduğuna inandırıldığı bir işlem için alınmıştı. Yanıltılarak alınan rıza, 6698 sayılı KVKK'nın aradığı "açık rıza" standardını karşılıyor mu? SORUŞTURMA ZATEN AÇILMIŞTI Vaka, hukuken boşlukta değil. KVKK, 11 Şubat 2026'da X.AI Corporation ve X Internet Unlimited Company hakkında — kişisel verilerin işlenmesinde gerekli teknik ve idari tedbirlerin alınmadığı şüphesiyle — resmi soruşturma başlatmıştı. Pasaport vakasının mağduru da Kuruma bireysel şikayet başvurusunda bulundu. Avrupa cephesinde tablo daha da ağır: AB kurumları xAI'nin veri uygulamalarını ayrıca mercek altına almış durumda ve AB Yapay Zeka Yasası'nın yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülükleri kademeli olarak devreye giriyor. VATANDAŞIN ÜÇ HAKKI KVKK kapsamında her vatandaş, verilerine erişim (madde 11), verilerin silinmesini talep (madde 7) ve Kurula şikayet (madde 14) haklarına sahip. Bir yapay zeka sistemi kişisel veriyi hukuka aykırı işlediyse, kvkk.gov.tr üzerinden ücretsiz başvuru yapılabiliyor. Ancak bireysel şikayetin ötesinde, benzer vakaların sistematik kaydı bugüne dek eksikti. Grok vakasının mağduru tarafından kurulan alparai.com bu boşluğu dolduruyor: Platform, yapay zeka kaynaklı ihlalleri topluluk doğrulamasıyla kalıcı kamu kaydına geçiriyor ve 371'den fazla doğrulanmış vakayı barındırıyor. Platform ayrıca avukatları ve akademisyen hukukçuları "Doğrulanmış Uzman" programına davet etti. Programa katılan hukukçular, vakalara KVKK, GDPR ve AB Yapay Zeka Yasası perspektifinden imzalı değerlendirme ekleyebiliyor — düzenleyici kurumlar için yapılandırılmış delil niteliğinde bir arşiv oluşuyor. Başvurular alparai.com üzerinden alınıyor. *xAI, yorum talebine yanıt vermedi.*